Ik ben al jaren een groot Formule 1-fan. Van de gevechten in de jaren ’90 tussen Mansell, Prost, Senna en Schumacher tot de strategische oorlogsvoering van nu: ik volg het allemaal op de voet. Over nostalgie gaat dit blog alleen niet. Het gaat over een recente kartervaring met mijn zoon, waarbij mijn eigen Formule 1-kennis me pijnlijk werd voorgehouden.
Al racend tegen mijn zoon van 16 probeerde ik ronde na ronde volgas de bochten aan te snijden. In mijn hoofd wist ik dat ik de apex moest opzoeken, het binnenste raakpunt van de bocht. Terwijl ik volgas de bocht in ging, trok iets me naar de buitenkant, naar de boarding die de klap zou opvangen. En ja hoor: met een harde klap knalde ik er zijdelings tegenaan. Pijnlijk. En langzaam.
Ondanks mijn F1-passie en alle theorie over de ideale racelijn zat ik vast in target fixation. Ik had me gericht op de muur die ik wilde vermijden, in plaats van op de apex die de bocht sneller maakt. Daarmee stond ik oog in oog met een probleem dat net zo goed geldt voor elke directeur en manager: je wint niet door te kijken naar wat je wilt vermijden.
Elke bocht weer een keuze: toekomstgericht of probleemgericht
In de racerij gaat alles om de ideale racelijn en de snelste rondetijd, zodat je je concurrenten voorblijft. Daarvoor moet de coureur in elke bocht één ding perfect uitvoeren: de apex raken.
De apex is het binnenste raakpunt van de bocht. Raak je dat punt precies, dan kom je met de hoogst mogelijke snelheid de bocht uit. Precies wat je wilt. Waar de coureur zijn blik juist niet op richt, is de buitenkant van de bocht. Daar liggen de grindbak, de bandenmuur en de betonnen barrière. De plekken waar je koste wat kost niet wilt eindigen.
Zo komen we bij een universele waarheid uit de Formule 1:
Een F1-coureur richt zich op de apex (de gewenste uitkomst), niet op de muur (het te vermijden probleem).
Target fixation: waarom het je afremt
Kijkt een coureur naar de muur om te voorkomen dat hij die raakt, zoals ik in de kart, dan treedt target fixation op. Je stuurt onbewust naar het punt waar je naar kijkt. Richt je je op het obstakel dat je wilt vermijden, dan is de kans ineens groter dat je er juist naartoe stuurt. Precies dat zie ik ook in organisaties gebeuren. Bij een uitdaging kijken we al snel probleemgericht:
- Wat gaat er mis?
- Waarom halen we de targets niet?
- Wat moeten we repareren?
Een probleemgericht perspectief is de organisatorische target fixation.
Speelt er iets in een team of organisatie, dan zijn de vragen die je stelt de racelijn die je volgt. Focus je op wat je niet wilt, dan gaat daar meestal je tijd naartoe, met het budget en de energie die erbij horen. Focus je op waar je naartoe wilt, dan investeer je vanzelf tijd en energie in groei en innovatie, en daarmee in je voorsprong op de concurrent.
Je kunt je dus richten op de muur die je niet wilt raken, of op de plek waar je de bocht uit wilt komen. Waar jouw blik op gericht is, hoor je vaak aan de vragen die gesteld worden zodra het team of de organisatie vastloopt.
| De muur (probleemgerichte vragen) | De apex (toekomstgerichte vragen) |
|---|---|
| Wat gaat er fout? | Wat gaat er nu al goed, en hoe kunnen we daar meer van doen? |
| Waarom halen we de targets niet? | Wat waren onze piekmomenten van succes, en wat maakte dat toen mogelijk? |
| Wie is verantwoordelijk voor dit probleem? | Wat is de ideale, ambitieuze toekomst voor ons team of product in de komende 12 maanden? |
De apex raken begint met een andere vraag
Loop je vast in de uitdagingen van je team of je organisatie, dan is het tijd om je blik te verleggen naar het potentieel: de apex. Dat is waar toekomstgericht handelen om draait, met een waarderende blik kijken naar wat een team, afdeling of organisatie in zich heeft. Zo ingewikkeld is het niet om de focus te verleggen van de huidige problemen naar de gewenste toekomst. Stel de toekomstgerichte vragen uit de rechterkolom eens bij een probleem waar je als team of manager tegenaan loopt. Met die andere vraagstelling verschuift de focus van verlies vermijden naar succes maken. Je gaat bouwen op wat al sterk is, en dat maakt een groot verschil.
Just hit the apex: je volgende stap
Haal je blik van de muur en richt je op het onbegrensde potentieel van je team. Alleen als je focust op wat sterk is en op de toekomst die je wilt, kom je met hoge snelheid de bocht door en blijf je de concurrentie voor. Wie dit in de eigen organisatie wil toepassen, begint met het stellen van toekomstgerichte vragen en let daarna op wat er gebeurt met de energie en de focus van je team.
Bij Leap Company geloven we dat elke organisatie de blauwdruk voor succes al in zich heeft. We helpen teams hun eigen apex te bepalen en met maximale snelheid de toekomst in te sturen, zodat ze niet verzanden in eindeloze probleemanalyses. Dat doen we bijvoorbeeld met teamontwikkeling en teamcoaching in het werk zelf.
Wil je stoppen met problemen oplossen en samen een visie op de toekomst bouwen? Plan een strategische sessie over hoe jullie organisatie de volgende bocht aansnijdt.